‘Mainstream’ Anime

MainstreamAnime: κριτήριο για να δει κάποιος κάτι ή όχι;

Logo

Συχνά, στις συζητήσεις μεταξύ φαν, ο όρος ‘mainstream’ επαναλαμβάνεται διαρκώς, μιλώντας είτε για κάποιο συγκεκριμένο anime, είτε για την προσωπική λίστα με τα καλύτερα anime κάποιου, είτε ως οποιονδήποτε τύπο κριτικής ή περιεχομένου τους, ακόμα και των ευρύτερων γούστων του καθενός (π.χ. αντί κάποιος να πει «δεν μου αρέσουν τα shounen», συχνά λέει «δεν μου αρέσουν τα mainstream anime»).

Θα έπρεπε όμως πράγματι η λέξη ‘mainstream’ να χρησιμοποιείται κατά αυτόν τον τρόπο από τους φαν και να έχει αυτόν τον αντίκτυπο στην κρίση τους για το τι anime θα επιλέξουν να δουν; Ο σκοπός του άρθρου αυτού δεν είναι η ανάλυση αυτού του όρου αλλά η κριτική, ή η αφορμή για διάλογο, αν θέλετε, στην επίδραση, την οποία έχει, και αν αυτή θα έπρεπε να υπάρχει ή όχι. Ας το πάρουμε, λοιπόν, από την αρχή,

Τι σημαίνει η λέξη mainstream; Ως ‘mainstream’, ορίζεται κάθε τι που είναι ευρέως διαδεδομένο, το οποίο περιλαμβάνει τρόπους σκέψης και μόδα, η οποία υποστηρίζεται από την πλειοψηφία του κόσμου και γίνεται γνωστή μέσα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Ο όρος ‘mainstream’ εμφανίζεται σε κάθε γωνιά της καθημερινότητας, όπως και στην ‘otaku’ κοινότητα. Επομένως, με τον όρο ‘maistream’ χαρακτηρίζουμε ένα anime που έχει κάνει μεγάλη επιτυχία και έχει φέρει πολλά κέρδη στην  αντίστοιχη βιομηχανία, συνήθως έχει πολλά επεισόδια (200+), είναι ευρέως διαδεδομένο και ακολουθείται από πολλούς φαν. Τις περισσότερες φορές, χαρακτηρίζοντας ένα anime ή manga με αυτόν τον όρο θέλουμε να υποδηλώσουμε πως το περιεχόμενο του είναι εντελώς κλισέ, χιλιοειπωμένο, χωρίς κάποια ιδιαίτερη πρωτοτυπία πατώντας στην εμπορικότητα και την εξιδανίκευση του από τους φαν για να μένει στην κορυφή.

Είναι γνωστό πως τα anime, ως μία ακόμα μορφή τέχνης και ψυχαγωγίας, χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κέρδους μέσα σε ένα ευρύτερο χώρο βιομηχανίας. Ωστόσο, κάθε προϊόν προσφέρει και κάτι στον «αγοραστή» του, πέρα από το κέρδος, έτσι κι εδώ το κάθε anime έχει κάτι να προσφέρει.

Η ποιότητα του, όμως, πρέπει να κρίνεται πάντα από το πόσο mainstream είναι; Σίγουρα μέσα στα πολλά εκ των αγνώστων anime τίτλων, θα βρεθούν «διαμάντια» τα οποία αδικούνται, αλλά κάτι τέτοιο λειτουργεί και αντίστροφα; Δηλαδή, ό,τι είναι άγνωστο είναι και ποιοτικό; Το ίδιο αφορά και τα γνωστά anime. Πολλά εξ αυτών μπορεί να έχουν υψηλή ανταπόκριση σε σύγκριση με την ποιότητα ή την μοναδικότητα τους, όμως όποιο anime έχει υψηλή ανταπόκριση από το κοινό, σημαίνει πως είναι και μη ποιοτικό; Πώς μπορεί κάποιος να αποκλείσει ένα anime ή να προκαταληφθεί αρνητικά εκ των προτέρων, πριν ακόμα το δει, μόνο και μόνο επειδή είναι ‘mainstream’;

4880380-luffy_y_naruto__crossover__by_yosachun-d8bermlΕδώ μπαίνει η κριτική άποψη του καθενός και το γούστο το οποίο έχει: αν κάποιος δει το Dragon Ball, λόγου χάρη, και δεν του αρέσει, σημαίνει ότι δεν θα δει ούτε Naruto, ούτε Bleach, ούτε οτιδήποτε παρεμφερές, επειδή όλα τα mainstream anime θα είναι σαν αυτό; Ή ότι εγώ που θα ακούσω την άποψη του, δεν θα πρέπει να το δω και να αποκτήσω δική μου άποψη επειδή είναι σίγουρο πως δεν θα αρέσει και σε εμένα παρόλο που δεν έχω μπει στον κόπο να το δω; Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τις προθέσεις ενός manga και αν αυτό που διαβάζουμε γίνεται με στόχο την ρηχή εμπορευματοποίηση ή είναι κομμάτι της ψυχής του δημιουργού του;

Από ποιο σημείο και μετά ένα manga ή anime θεωρείται mainstream; Υπάρχει κάποιο όριο στα επεισόδια, τον τρόπο δημιουργίας ή το ποσοστό δημοτικότητας που μπορεί να το καθορίσει ή είναι στο μυαλό μας απλώς και μόνο επειδή σε εμάς δεν αρέσει κάτι και βρίσκουμε ως εύκολη λύση την δημοτικότητα του για να το μειώσουμε, σε αντίθεση με τα μη δημοφιλή anime; Τι γίνεται αν ένα anime που εγώ έχω βρει, έχει μόλις εκατό θεατές και θεωρώ ότι είναι από τα καλύτερα που έχω δει, αλλά σε έναν χρόνο ξαφνικά αυτό γίνεται γνωστό πέρα ως πέρα; Έχασε αυτομάτως την ποιότητα που είχε επειδή έγινε γνωστό; Αυτομάτως από εκεί που όλοι όσοι το έβλεπαν και το πρότειναν σε άλλους, ξαφνικά θα πρέπει να το βάλουν στην ‘blacklist των mainstream’;

Έχει πράγματι λογική να παραπονιόμαστε όταν ένα καλό, αλλά όχι τόσο δημοφιλές, anime αδικείται και μένει στην αφάνεια, από τη στιγμή που μόλις γίνει γνωστό και θα έχει «δικαιωθεί» εμείς θα το βαφτίσουμε ως ένα ακόμα mainstream; Τελικά, με τι θα ήμασταν ευχαριστημένοι;

3611007-4071672080-GajeeΗ προσωπική μου άποψη είναι ότι ακόμα και αν ένα anime φαίνεται να έχει σχετικά ίδια θεματολογία με κάποιο άλλο, αυτό δεν το καθιστά αυτομάτως αντιγραφή, ή rip off. Πολλοί φαν τείνουν να μπερδεύουν τα κοινά χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε κάθε κατηγορία ή την κοινή θεματολογία, με αντιγραφή και να παρεξηγούν την ουσία ενός anime ή manga, χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν τις προθέσεις και το πραγματικό νόημα που θέλει να προσδώσει ο δημιουργός του. Ακόμα τυχαίνει και να υποτιμούν πλήρως τη δουλειά ενός mangaka χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν την δουλειά και την διαδικασία που χρειάστηκε για να φτάσει στα χέρια τους αυτό το αποτέλεσμα. Πολύ συχνά ακούμε χαρακτηριστικές εκφράσεις όπως «Ακόμα και εγώ θα το έκανα καλύτερο» ή  «‘Αυτό’ είναι μια κακή αντιγραφή του ‘Τάδε’» επειδή απλά δεν πληροί τα δικά τους κριτήρια. Είμαι της άποψης πως ακόμα και αν υπάρχει όντως παρόμοια θεματολογία, οι διαφορές κρίνονται στις λεπτομέρειες, στην εμβάθυνση του περιεχομένου, στον τρόπο με τον οποίο θα προβληθεί, στα συναισθήματα τα οποία θα προκαλέσει και στην οπτική γωνία υπό την οποία θα τα παρουσιάσει.

4872853-7940004152-luffyΈνα παράδειγμα «κοινής θεματολογίας» για το οποίο (κατα)κρίνονται τα ‘mainstream’ anime/manga: η «Φιλία». Ένα από τα συνηθέστερα μηνύματα που τονίζονται σε πληθώρα, αν όχι πλειοψηφία, manga/anime και μπορεί να προβληθεί με περισσότερους από έναν τρόπο όπως: α) Fairy Tail: η φιλία λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη σε κατάσταση, καθημερινότητας ή μη, αλλά και επηρεάζει την πρωταγωνιστική ομάδα κατά τη διάρκεια των μαχών, β) One Piece, η φιλία γίνεται άλλες φορές αιτία μιας σπασμωδικής ενέργειας των πρωταγωνιστών, ενώ άλλες φορές παρουσιάζεται έμμεσα, ως τρόπος ζωής, σημαντικό στοιχείο της αντίληψης του Luffy. Σε κάποιες φάσεις φαίνεται πως ο τρόπος ζωής που έχει επιλέξει η ομάδα και η ικανότητα που έχουν να δημιουργούν νέους φίλους σε κάθε τους ταξίδι τους ανταποδίδεται σε κάθε κρίσιμη στιγμή, μιας και είναι αγαπητοί ακριβώς επειδή ποτέ δεν περιμένουν κάποιο αντάλλαγμα. γ) Gungrave: η φιλία αναδεικνύεται σε πιο προσωπικό επίπεδο, εμβαθύνουμε στο συναίσθημα, τις σκέψεις, τις πράξεις και το πόσο μακριά είναι διατεθειμένος ένας άνθρωπος να φτάσει για έναν φίλο του, πώς αντιδρά όταν κάτι πάει στραβά σε μια φιλία και αν τελικά θα επικρατήσει αυτή έναντι των αρνητικών αντίκτυπων που η ίδια μπορεί να έχει προκαλέσει.

Όπως και να το δει λοιπόν κάνεις, το ίδιο θέμα έχει πολλές πτυχές προς ανάπτυξη, επομένως το κάθε anime είναι διαφορετικό και εκφράζει τις ιδέες του δημιουργού του. Οποιαδήποτε κριτική, θετική, η αρνητική, είναι δεκτή, αλλά αν δεν μας αρέσει κάποια κατηγορία ή ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται και αποδίδεται ένα στοιχείο ή εκτυλίσσεται μια ιστορία, δεν την κάνει αυτομάτως ίδια με τις υπόλοιπες. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κριτήριο επιλογής, λόγος απόρριψης, ο ορισμός ενός anime ως ‘mainstream’, χωρίς να το έχουμε δει και να το έχουμε κρίνει με τα μάτια μας ή να έχει ολοκληρωθεί ώστε να υπάρχει πλήρης άποψη γι’ αυτό.

Αν κάτι θα είναι ωραίο για εμάς εξαρτάται πρωτίστως από τα δικά μας γούστα, τις κατηγορίες που ανήκει το anime, την ποιότητα, το σενάριο, το σχέδιο, την συνολική του επένδυση, τα οποία όμως έχουν σχέση με τα δικά μας προσωπικά κριτήρια και όχι με το κατά πόσο έχει γίνει γνωστό ή όχι ακόμα. Ο σκοπός μου δεν είναι να δώσω άφεση στα anime που παράγονται για καθαρά εμπορικούς, κερδοσκοπικούς λόγους, ούτε να αμφισβητήσω πως όντως μια δουλειά μπορεί να είναι πιο «πρόχειρη» από μία άλλη. Δεν προσπαθώ να πείσω πως όλα τα δημοφιλή anime είναι άξια τόσης προσοχής και ότι πρέπει να τα δουν όλοι. Αντίθετα, αυτό που προτείνω είναι να αποσύρουμε τις ταμπέλες ‘mainstream ή όχι’ και να δοκιμάσουμε να κρίνουμε ένα anime γι’ αυτό που είναι, ανεξαρτήτου δημοτικότητας.

DEATH.NOTE.full.1584565Εδώ θα αναφερθώ σε ακόμα ένα παράδειγμα: Deathnote: με ποια κριτήρια είναι, με την αρνητική έννοια που συχνά προσδίδεται, ‘mainstream’; Κάνοντας ένα μικρό review, το Deathnote έχει ένα αρκετά πρωτότυπο σενάριο, χωρίς κενά, όπως και συνδυάζει έναν φανταστικό κόσμο με τον πραγματικό, δημιουργώντας μία δική του εικόνα για τα Shinigami (τους θεούς του θανάτου). Επίσης, βάζει τους πρωταγωνιστές να ενεργήσουν βάσει μιας υπόθεσης κι έτσι ξεκινάει να αναπτύσσεται μία προσγειωμένη, αλλά συγχρόνως πολύ ενδιαφέρουσα και έντονη αστυνομική έρευνα, καλύπτοντας απόλυτα το κενό που υπάρχει στις «αληθινές» αστυνομικές έρευνες, εφόσον ένας απλός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να κατανοήσει εξ αρχής ή να λάβει υπόψιν του σε αυτές κάτι εκτός πραγματικότητας, όπως η ύπαρξη ενός τέτοιου τετραδίου. Παρόλα αυτά ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουν τον υπαίτιο των ξαφνικών θανάτων είναι προσεγμένος. Η ολοένα και εντονότερη μάχη μεταξύ δύο ευφυών μυαλών καθώς και η ανάπτυξη στρατηγικής, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο αιτιολογούν τα συμπεράσματα στα οποία προβαίνουν οι αντιμαχόμενες πλευρές είναι μοναδικός. Ωστόσο, όσο τέλεια και αν φαίνονται τα μυαλά του Kira και του L, δεν είναι αλάνθαστοι και προβαίνουν σε πληθώρα λαθών κάνοντας ακόμα πιο αληθοφανή τη διαμάχη τους και αναμφίβολο το αποτέλεσμα αυτής.

34222_death_noteΑπό την άλλη πλευρά, όσο εξελίσσεται η ιστορία, σε προβληματίζει το πώς μπορεί να «μεταμορφωθεί» ένας άνθρωπος αποκτώντας μια τρομακτική δύναμη, να βγάλει τον πραγματικό του εαυτό στην επιφάνεια, ή ακόμα και να διαστρεβλωθεί ο πραγματικός του σκοπός μέσα από λάθος πράξεις εξαιτίας της θέσης ισχύος στην οποία βρίσκεται, ή θεωρεί ότι βρίσκεται. Όλα αυτά παρουσιάζονται με τέτοια ισορροπία που αφήνει κυριολεκτικά στον θεατή την απόφαση για το τι είναι κακό ή καλό, ποια πλευρά θα διαλέξει, αν θα θεωρήσει τον Kira ως πραγματικό σωτήρα ή έναν παρανοϊκό, για το κατά πόσο όντως πηγάζει ένας ενδόμυχος πόθος να ήμασταν στη θέση του, ή είναι μία απάνθρωπη επιλογή η χρήση του τετραδίου κατά αυτόν τον τρόπο. Φυσικά, όπως κάθε σειρά, έχει και τα αρνητικά της. Λόγου χάρη, εμένα με προβληματίζει το γεγονός του αν θα έπρεπε να συνεχίζεται από ένα σημείο και μετά, ή η σειρά με την οποία εμφανίζονται οι διώκτες του ο Kira και, σίγουρα, αν ανέλυα λεπτομερώς τη σειρά θα έβρισκα και άλλα, κατά τη γνώμη μου, αρνητικά. Όμως, τα επιμέρους στοιχεία αρκούν για να χαρακτηρίσουν ως ‘mainstream’ το σύνολο αυτής της ιστορίας; Δεν με ενοχλεί όταν ακούω μια ολοκληρωμένη κριτική γι’ αυτό, είτε είναι θετική είτε αρνητική. Όμως πόσες φορές όταν έχουμε πάει να το προτείνουμε σε ένα νέο πρόσωπο που τώρα κάνει τα πρώτα του βήματα να γνωρίσει τα anime δεν έχουμε δεχτεί «ακραία» κριτική και αντίδραση, επειδή θεωρείται άκρως mainstream anime και έχει κουράσει; Ο λόγος για τον οποίο θεωρώ πως είναι από τα πρώτα anime που πολλοί από εμάς θα προτείνουμε σε έναν νέο φαν είναι επειδή, εκτός της πρωτοτυπίας του σεναρίου, πιστεύω πως είναι αρκετά προσιτό για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει σε περιπετειώδους τύπου, αμερικάνικες, ταινίες και σειρές και ο τρόπος με τον οποίο ξεδιπλώνεται η ιστορία, σε συνδυασμό με το σχέδιο και τη μουσική του επένδυση, μοιάζει αρκετά με αυτό το στήσιμο, ώστε να γίνει μια ήπια προσαρμογή στην κουλτούρα, το ύφος και το στυλ των anime. Θεωρώ άδικο, λοιπόν, όταν βλέπω να γίνεται επίθεση σε αυτό το anime (όπως και σε άλλα φυσικά) με σκοπό την υποβάθμιση του περιεχόμενου του ως κλισέ, καθώς δεν έχει βρεθεί κάτι παρεμφερές ως σύνολο, αλλά ακόμα και οι χαρακτήρες είναι ξεχωριστοί, τους οποίους θα θυμηθούμε όταν ψάχνουμε μυαλό και στρατηγική. Τι ενοχλεί τον οποιονδήποτε όταν ένα anime κάνει επιτυχία, ακόμα και χρόνια μετά τη λήξη του, ώστε να αντιδρούμε έτσι στο άκουσμα του;

Ο καθένας μας δημιουργεί μια αγαπημένη λίστα και προτάσεις για τους υπόλοιπους, με βάση τα δικά του κριτήρια. Κάποια θα συγκλίνουν με λιγότερους ανθρώπους, κάποια με περισσότερους και με αυτόν τον τρόπο αναπτύσσεται ανταλλαγή απόψεων μεταξύ μας. Γιατί αν προτείνω οποιοδήποτε άλλο δεν θα είναι αίτιο σχολιασμού αλλά αυτό θα είναι; Και αν δεν ήταν αυτό, τότε κάποιο άλλο anime δεν θα ήταν στην θέση του ως σίγουρα προτεινόμενο; Δεν είναι υποχρεωτικό να αρέσει σε όλους, αλλά το ότι αρέσει σε μια μεγάλη μερίδα κοινού δεν το καθιστά αυτομάτως εμπορικό. Πώς μπορεί κάποιος να ορίσει ποιο θα πρέπει να είναι ένα κοινώς αποδεκτό και άξιο προσοχής anime, με αντικειμενικά κριτήρια και ποια είναι αυτά τα αντικειμενικά κριτήρια; Είναι κακό όταν αγαπάμε ένα anime και το προτείνουμε εφόσον θεωρούμε ότι του αξίζει, επειδή το κάνουν πολλοί εκτός από εμάς; Ή μήπως τελικά το κακό είναι όταν δεν ξέρουμε γιατί το αγαπάμε, ή γιατί το κατακρίνουμε;

Αναρωτιέμαι λοιπόν αν είναι σωστό να κρίνουμε με προκατάληψη κάτι πριν ακόμα το γνωρίσουμε, η ακόμα και όταν το γνωρίσουμε να αρνούμαστε να αφήσουμε την προκατάληψη μας στην άκρη και μάλιστα, έστω και άθελα μας, να επηρεάζουμε και νέο κόσμο που ψάχνει τι να δει, αντί ο καθένας μας να κρίνει με τα ίδια του τα μάτια το κάθε anime ξεχωριστά γι’ αυτό που είναι και αν ταιριάζει σε εκείνον. Όχι με κριτήριο αν έχει 12 επεισόδια ή 200, αν είναι άγνωστο ή mainstream, όχι γιατί υπάρχει η άποψη πως ό,τι είναι πολύ γνωστό, είναι και μη ποιοτικό. Είναι δόκιμο αντί να αναπτύσσεται ένας πλούσιος διάλογος, εκφέροντας εποικοδομητικά επιχειρήματα, για τα θετικά η τα αρνητικά στοιχεία μιας σειράς, όπως τα αντιλαμβάνεται ο καθένας μας, να πλαισιώνεται στην καλύτερη των περιπτώσεων, όλη μας η άποψη γύρω από τη λέξη ‘mainstream’, ακόμα και αν δεν έχουμε μπει καν στον κόπο να δούμε το anime για το οποίο μιλάμε κατά αυτόν τον τρόπο; Πόσες φορές έχουμε δει φαινόμενα υποτίμησης της αντίληψης των φαν με εκφράσεις του στυλ «Σιγά τη βλακεία», ή «Δες τίποτα καλύτερο και θα καταλάβεις από ποιότητα». Δηλαδή αν εγώ έχω δει 500 anime, μου απαγορεύεται να θεωρώ κορυφαίο κάποιο mainstream; Είναι πρέπον να υποτιμάμε την νοημοσύνη του άλλου που παρακολουθεί και του αρέσει μια σειρά με τον όρο «βλακεία» σαν αντικειμενική άποψη, αντί να ασκούμαι απλή κριτική σε αυτό που δεν μας αρέσει; Είναι σωστό να επικρατεί η αντίληψη σε έναν διάλογο πως ότι δεν αρέσει σε εμάς, ή είναι υπερβολικά δημοφιλές είναι και «βλακεία» η «Μη ποιοτικό»;

Εσείς τι πιστεύετε γι’ αυτό;

Juohmaru, 04/08/2016